examenbaas
Nederlands VWO-23-1
examenbaas Nederlands - VWO VWO-23-1 37 vragen Max 60 punten
De Malediven verdwijnen, maar onze consumptiedrift niet
1/4
(1) It’s easier to imagine the end of the world than the end of
capitalism. Er steekt meer achter deze marxistische soundbite van de
Sloveense filosoof Slavoj Žižek dan je zou denken. Nergens is beter te
merken dat de aarde langzaam richting de eindtijd schuifelt dan op de
5 Malediven. Ontspoord kapitalisme zal de hagelwitte stranden tot zinken
brengen. (2) Deze eilandengroep in de Indische Oceaan staat hoog op
het lijstje van globetrotters en luxereizigers die op zoek zijn naar
“ongeëvenaarde luxe, verbazingwekkend witte zandstranden en een
geweldige onderwaterwereld” – “de gezonken tuin van de natuur” is “
10 een voor de hand liggende keuze voor een vakantie die je een leven
lang bijblijft.” Ik citeer hier de Lonely Planet en hoewel het proza
van deze reisgids in staat zou zijn om zelfs de Gazastrook nog op te
leuken (“de lokale bevolking is erg gepassioneerd”) moet gezegd
worden: die Malediven zien er allemachtig mooi uit. Een paradijs op
15 aarde. Witte stranden, helder water, palmbomen en vrijwel geen mensen.
Het oogt boven alles heel … puur. (3) Wanneer je foto’s van de
Malediven bekijkt, is de kans groot dat je naar beeldmateriaal van de
verschillende resorts kijkt. De Malediven bestaan uit 1190
koraaleilanden, waarvan er ongeveer tweehonderd bewoond zijn. Een
20 slordige honderd onbewoonde eilanden wordt geëxploiteerd als hotel.
Als vuistregel geldt: één eiland, één resort, iets wat de Malediven
een unieke en daarmee ook populaire vakantiebestemming maakt. (4) Het
is dus geen verrassing dat het toerisme de motor van de landelijke
economie is, sinds de Malediven begin jaren zeventig als
25 vakantiebestemming werden ontdekt. Toerisme is inmiddels goed voor 28
procent van het bruto nationaal product en voor maar liefst 90 procent
van de belastinginkomsten van de overheid. Het overgrote deel van de
gegenereerde welvaart komt echter niet bij de eilandbewoners terecht,
maar wordt teruggepompt in de immer uitdijende toerisme-industrie. Of
30 het vloeit weg naar buitenlandse hotelketens en
vliegtuigmaatschappijen die in dit tropenparadijs de marktkraam
uitstallen. Ze zijn trouwens van plan dat de komende jaren alleen maar
meer te gaan doen. Toerisme is met ongeveer 1,3 miljoen bezoekers per
jaar weliswaar de grootste werkgever op de Malediven, maar dat is
35 nader beschouwd ook weinig opbeurend: het maandloon van
doorsneepersoneel ligt zo tussen de 80 en de 235 dollar, tien tot
dertig procent van het bedrag dat een gemiddelde toerist uitgeeft in
acht dagen. En dit is nog maar een fractie van de ellende. (5) Je kunt
de Malediven alleen per vliegtuig bereiken. Tussen de eilanden en
40 resorts kun je je het beste verplaatsen met een speedboot of een
kleiner vliegtuigje. Een deel van het voedsel in restaurants moet
worden ingevlogen, net als sommige chef-koks; wie gaat anders die
kogelvis klaarmaken? De gemiddelde toerist is goed voor 3,5 kilo
45 afval per dag. Dat is twee keer zoveel als een inwoner van hoofdstad
Malé (het enige echt urbane gebied op de Malediven) produceert en vijf
keer zoveel als de rest van de eilandbewoners. Voor al dit afval is er
gelukkig een oplossing: Trash Island of Rubbish Island , ook
Thilafushi genoemd. Dit eiland, een door de mens gemaakte drijvende
50 vuilnisbelt, groeit met een vierkante meter per dag. Er wordt
dagelijks zo’n 330 ton afval gestort, voornamelijk afkomstig uit de
nabijgelegen hoofdstad. Dit wordt vervolgens verbrand, waarbij dikke
kolommen rook de atmosfeer in worden gestuurd. Initiatieven voor
ecotoerisme op de Malediven bestaan, maar zijn een druppel op de
55 gloeiende plaat. (6) Klimaatverandering is een voor de hand liggend
gevaar voor de Malediven, waarvan het grootste deel nauwelijks boven
de zeespiegel uitstijgt. In de jaren tachtig werd al voorspeld dat de
Malediven op den duur zouden verdwijnen, als een 21e-eeuws Atlantis.
Dit is nog niet gebeurd, wat dankbaar wordt aangegrepen door
60 klimaatsceptici – een concrete ramp blijft als het ware uit. Dit heeft
niet in de laatste plaats te maken met het robuuste ecosysteem van de
atollen: een groot deel ervan is dynamisch en verplaatst zich tijdens
de moesson; in het gebied komen wel stormen, maar geen tyfoons voor;
en de eilanden zijn zelfs tsunami-proof , door de diepte van de
65 omliggende oceaan en het koraalrif als natuurlijke golfbreker. Daarom
is het des te schokkender dat inmiddels alsnog een goede negentig
eilanden zijn verdwenen. (7) De Malediven zullen niet ten onder gaan
op een spectaculaire, apocalyptische manier zoals we die kennen uit
Hollywood-rampenfilms. Het gebeurt geleidelijk, sterker nog, het ís al
70 begonnen. In eerste instantie zullen de bewoonde eilanden meer en meer
overstromen door de aantasting van het ecosysteem en het langzaam
stijgende water. Het leven wordt, kortom, moeilijker en onaangenamer
voor de mensen die er niet op vakantie zijn. Nu is het niet mijn
bedoeling om een zuurverdiende vakantie naar een tropisch paradijs te
75 verzieken (vooruit, een beetje), maar het verhaal van de Malediven
vertelt ons, denk ik, iets anders. Het zou immers geen zier helpen als
we niet meer hiernaartoe op vakantie zouden gaan. En dat is juist de
kern van het probleem. (8) De Malediven zijn economisch afhankelijk
van juist datgene wat het land op den duur de das om zal doen. Stoppen
80 met naar de Malediven op vakantie gaan heeft, net als verantwoord
consumeren, niet alleen beperkt effect – er is altijd een andere
toerist of consument om jouw plaats in te nemen – maar is in dit geval
ook nog eens ongewenst. Minder toerisme bedreigt immers het
voortbestaan van veel eilandbewoners op de korte termijn. Ik betwijfel
85 of dit is wat de Lonely Planet bedoelt wanneer ze de Malediven
beschrijft als “de wereld op een eiland”, maar het is een wrange
allegorie. Voor zover we in een eindtijd leven, is deze puinzooi de
illustratie ervan. (9) Een deel van de wanhoop komt voort uit het
ogenschijnlijke gebrek aan alternatieven. Ja, het is verschrikkelijk,
90 maar wat gaan we eraan doen? De Brit Mark Fisher noemt dit capitalist
realism : doordat het kapitalisme in zijn huidige vorm als enig
levensvatbaar economisch model wordt gezien, is er
geen andere realiteit. Daarmee is het ook de grens van onze
95 verbeelding, net als Žižek betoogt: we kunnen ons momenteel alleen het
En volgens de logica van de vrije markt hebben ze het zelf gewild.
De Malediven verdwijnen, maar onze consumptiedrift niet
Vraag 1
1 punt
“Een deel van het voedsel in restaurants moet worden ingevlogen, net als sommige chef-koks; wie gaat anders die kogelvis klaarmaken?” (regels 81-85) Deze vraag geeft impliciete kritiek.
Waarop is deze kritiek vooral gericht? op het gegeven dat toeristen op de paradijselijke Malediven voedsel eten dat
Vraag 2
2 punten
In alinea 6 wordt beredeneerd dat de klimaatsceptici ongelijk hebben.
Parafraseer de gebruikte argumentatie. Neem de nummers uit onderstaande zin over en vul de ontbrekende zinsdelen aan. Gebruik daarbij alleen gegevens uit alinea 6. Ook al …(1)… , toch zijn er een goede negentig eilanden verdwenen. Hieruit kan worden afgeleid dat de klimaatsceptici ongelijk hebben: het verdwijnen van deze eilanden laat zien dat …(2)… .
Let op spelling
Vraag 3
2 punten
"En dat is juist de kern van het probleem." (regels 153-154) Met dit citaat wordt een dilemma aangeduid.
Beschrijf de kern van dit dilemma zoals dat zichtbaar wordt op de Malediven, gelet op de strekking van tekst 1. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 40
Let op spelling en grammatica
Vraag 4
1 punt
"Ik betwijfel of dit is wat de Lonely Planet bedoelt wanneer ze de Malediven beschrijft als 'de wereld op een eiland'" (regels 167-171)
Welke bedoeling heeft de Lonely Planet dan wel met dit soort uitspraken volgens tekst 1? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 5
1 punt
In de eerste en de laatste alinea van tekst 1 wordt de Sloveense filosoof Slavoj Žižek aangehaald. Volgens hem kunnen we ons "momenteel alleen het einde van de Malediven voorstellen." (regels 187-188)
Leg uit hoe het komt dat we ons momenteel alleen het einde van de Malediven kunnen voorstellen volgens tekst 1. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 30
Let op spelling en grammatica
Vraag 6
2 punten
In regels 185-186 is sprake van "de grens van onze verbeelding".
Benoem wat er volgens de tekst aan beide kanten van deze grens ligt.
Let op spelling
Vraag 7
1 punt
"Een deel van de wanhoop komt voort uit het ogenschijnlijke gebrek aan alternatieven." (regels 175-177)
Welk begrip uit de tekst verklaart waarom dit gebrek aan alternatieven maar "ogenschijnlijk" is?
Vraag 8
2 punten
De titel van tekst 1 is 'De Malediven verdwijnen, maar onze consumptiedrift niet'. Achter deze titel gaat de hoofdgedachte van de tekst schuil.
Hoe luidt de hoofdgedachte van tekst 1?
Reizen is het nieuwe roken? Niet meer reizen is misschien wel schadelijker
Vraag 9
3 punten
“We kunnen eigenlijk niet anders dan concluderen dat we met al onze reizen de wereld om zeep helpen.” (regels 14-17) In alinea 1 wordt dit standpunt met de volgende drie argumenten onderbouwd: 1 CO2 compenseren kan niet. 2 Het reizen met vliegtuigen veroorzaakt grote schade. 3 Er is geen noemenswaardig alternatief.
Noem per argument uit alinea 1 een tegenargument uit alinea 2 tot en met 7. Geef geen voorbeelden. Neem de nummers van de argumenten over op je antwoordblad en vul het gevraagde aan. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 10
2 punten
In alinea 4 is sprake van een redenering.
Maak deze redenering zichtbaar. Neem de nummers uit onderstaande tabel over en zet het gevraagde erachter. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen. standpunt: 1 argument: 2
Let op spelling en grammatica
Vraag 11
2 punten
"Die mogelijkheden … kunnen gelden?" (regels 85-97) Dit tekstgedeelte is te lezen als een impliciete redenering die bestaat uit een standpunt, een hoofdargument en een subargument.
Maak deze impliciete redenering duidelijk. Neem de nummers uit onderstaande tabel over en vul het gevraagde aan. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen. standpunt: De mogelijkheden voor duurzame innovatie van reizen zijn dichterbij dan we denken. hoofdargument: 1 subargument: 2
Let op spelling en grammatica
Vraag 12
1 punt
"Als voorbeeld: denkt u dat we twintig jaar geleden hadden kunnen bevroeden dat er vandaag de dag wereldwijd 1,3 miljoen elektrische auto's rond zouden rijden?" (regels 91-95)
Formuleer een kanttekening die een kritische lezer zou kunnen maken bij het gebruik van dit voorbeeld als argument bij de strekking van tekst 2. Maak daarbij gebruik van gegevens uit de onderstaande tabel.
Let op spelling
Vraag 13
1 punt
naar: ACEA (de Europese Associatie van Autofabrikanten) "De wereld heeft onze betrokkenheid nodig." (regels 103-104)
Hoe kunnen wij volgens tekst 2 deze betrokkenheid tonen?
Let op spelling
Vraag 14
2 punten
Uit alinea 2 tot en met 4 komt naar voren dat voor- en tegenstanders van verre reizen het in elk geval over twee punten met elkaar eens zijn.
Formuleer deze twee punten van overeenstemming zoals die te herleiden zijn uit alinea 2 tot en met 4, door onderstaande tekst aan te vullen. Neem de nummers over en vul het gevraagde aan. Zowel voor- als tegenstanders van verre reizen vinden dat: 1 … 2 …
Let op spelling
Vraag 15
1 punt
In tekst 2 komen positieve aspecten van reizen aan de orde.
Welke twee van onderstaande positieve aspecten zijn in overeenstemming met de strekking van tekst 2? Neem de nummers van de twee juiste antwoorden over op je antwoordblad. 1 De reisbranche draagt substantieel bij aan een schonere wereld. 2 Het vliegverkeer is goed voor de wereldwijde werkgelegenheid. 3 Met de opbrengsten van de vliegtaks wordt duurzame innovatie gestimuleerd. 4 Op een geëngageerde manier reizen heeft positieve sociale gevolgen. 5 Reizen draagt bij aan een oplossing voor mondiale problemen.
Vraag 16
1 punt
Onder de tekst wordt aangegeven wat de achtergrond is van de auteur van tekst 2.
Leg uit waarom de achtergrond van de auteur een negatief effect kan hebben op hoe de betrouwbaarheid van de informatie in de tekst wordt gezien. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 25
Let op spelling en grammatica
Vraag 17
1 punt
Tekstfragment 1: De hoofdpersoon beschrijft enkele types toeristen. Een daarvan is 'de verbeterlander', het type toerist dat kritiek heeft op bijna alles wat hij in het vakantieland ziet of meemaakt: Je vraagt je af waarom ze de moeite nemen om op vakantie te gaan. In ieder geval niet om met een open blik van welgemeende nieuwsgierigheid te leren van de confrontatie tussen het vreemde en het eigene, en geïnspireerd te raken door de fascinerende diversiteit van culturen. Ze doen het omdat het er nu eenmaal bij hoort. Ze doen het voor hun echtgenotes. Ze doen het voor het weer, het enige kenmerk van het land dat ze niet zouden willen reorganiseren. En ze doen het vooral om de uiterst geruststellende conclusie te trekken dat zij het wederom bij het rechte eind hebben, waar ze bij voorbaat al van waren uitgegaan, en dat in Nederland alles beter is geregeld. (naar: Ilja Leonard Pfeijffer, Grand Hotel Europa)
Citeer uit alinea 5 tot en met 7 van tekst 2 de zin die in tegenspraak is met tekstfragment 1.
Let op spelling
Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2
Vraag 18
1 punt
“Natuurlijk zou het beter zijn voor het klimaat om helemaal niet te vliegen, maar dat zie ik niet als realistische – of zelfs verstandige – optie, want vliegen heeft ook positieve sociale gevolgen die net zo belangrijk zijn.” (tekst 2, regels 46-52)
Welk aan tekst 1 ontleend argument doet afbreuk aan bovenstaande redenering? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 19
1 punt
Met welk aan tekst 1 ontleend argument kan bovenstaande redenering worden ondersteund? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 20
2 punten
In tekst 1 en tekst 2 worden uiteenlopende uitspraken gedaan over ecotoerisme.
Geef per tekst aan welke mening over ecotoerisme eruit blijkt. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 30
Let op spelling en grammatica
Internationale ervaring bevordert creativiteit op het werk
Vraag 21
1 punt
Tekst 3 kan in vier achtereenvolgende delen worden onderverdeeld: deel 1: alinea 1 deel 2: alinea 2 tot en met 4 deel 3: alinea 5 tot en met 7 deel 4: alinea 8
Welke uitspraak is het meest in overeenstemming met de strekking van deel 3? Het beschreven onderzoek van Galinsky
Vraag 22
2 punten
Deze vraag is vervallen. Alle punten worden toegekend.
Vraag 23
1 punt
Wat voegt alinea 5 toe aan alinea 4?
Vraag 24
2 punten
In alinea 6 en 7 staan twee zinnen of zinsgedeelten die lijken te benadrukken dat de conclusies van de beschreven studies serieus genomen kunnen worden.
Citeer deze zinnen of zinsgedeelten.
Let op spelling
Vraag 25
3 punten
In alinea 6 tot en met 8 wordt gesproken over 'cognitieve flexibiliteit' en 'morele flexibiliteit' van internationale ervaring.
Welke van de onderstaande begrippen betreffen de 'cognitieve flexibiliteit' en welke de 'morele flexibiliteit' van internationale ervaring? Neem de nummers over en zet achter elk nummer cognitief of moreel. 1 egocentrisme 2 empathisch vermogen 3 intensieve ervaringen 4 inventiviteit 5 meerwaarde 6 onbetrouwbaarheid 7 wisselende relaties
Vraag 26
2 punten
Uit alinea 8 zijn twee aanbevelingen af te leiden: een voor werknemers en een voor werkgevers.
Hoe zouden deze aanbevelingen luiden? Neem onderstaande zinsgedeelten over en vul ze aan. Werknemers zouden … Werkgevers zouden …
Let op spelling
Vraag 27
1 punt
"Op zich zijn die resultaten misschien niet anders dan verwacht: dat is nu precies de reden dat internationale ervaring zo hoog gewaardeerd wordt." (regels 78-82) Al zijn de resultaten van het onderzoek misschien niet onverwacht, het onderzoek is wel van grote waarde.
Leg op basis van tekst 3 uit waarom het onderzoek van waarde is. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 20
Let op spelling en grammatica
Vraag 28
2 punten
In alinea 1 worden voorbeelden genoemd van manieren waarop werkgevers hun medewerkers een buitenlandverblijf aanbieden, waaronder een wereldreis door verschillende landen.
Leg uit waarom werkgevers hun werknemers eigenlijk beter niet op een dergelijke wereldreis zouden kunnen laten gaan, op grond van de studies die in tekst 3 beschreven zijn. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 25
Let op spelling en grammatica
Vraag 29
2 punten
De titel van tekst 3 kan zo worden aangevuld dat die de hoofdgedachte van de tekst weergeeft.
Welke aanvulling zou dat moeten zijn? Internationale ervaring bevordert creativiteit op het werk,
Vraag 30
1 punt
Wat is het belangrijkste doel van tekst 3? Het belangrijkste doel van tekst 3 is de lezer
De selfie-rage getuigt van een grote honger om gezien te worden
Vraag 31
1 punt
De ik-figuur in tekst 4 ervaart hetzelfde bij haar ontmoetingen met selfie-makers als bij haar ontmoetingen met daklozen in India.
Wat ervaart de ik-figuur bij beide ontmoetingen?
Let op spelling
Vraag 32
1 punt
"Er is geen inbedding in iets breders." (regels 25-26)
Hoe zou 'iets breders' in deze tekst kunnen worden opgevat?
Let op spelling
Vraag 33
1 punt
"Ik denk dat dit gebrek aan aanwezigheid eigenlijk pijn doet." (regels 38-39)
Wat wordt in dit citaat bedoeld met 'dit gebrek aan aanwezigheid'?
Vraag 34
1 punt
"Die drang om eindeloos te documenteren waar je bent, getuigt voor mij van een onbeholpen maar groot verlangen naar aanwezigheid." (regels 44-48)
Leg uit waarom het verlangen naar aanwezigheid 'onbeholpen' wordt genoemd, gelet op de strekking van de tekst. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 30
Let op spelling en grammatica
Vraag 35
5 punten
In alinea 5 tot en met 7 wordt het begrip 'privacy' aan de orde gesteld.
Neem de nummers uit onderstaande tabel over op je antwoordblad en geef bij elk nummer aan of de uitspraak wel of niet overeenkomt met de strekking van dit tekstdeel. uitspraak komt wel overeen komt niet overeen 1 Je zorgen maken over je privacy is voor de meesten van ons niet nodig. 2 Privacy bestaat niet meer in de wereld na Nietzsche. 3 Mensen die zich zorgen maken over hun privacy, hebben waarschijnlijk iets te verbergen. 4 Je kunt pas over verlies van privacy spreken als je echt bekeken wordt. 5 Als het om onze privacy gaat, hoeven we alleen bang te zijn voor machines.
Vraag 36
2 punten
"Persoonlijke aandacht van machtigen krijg je helaas alleen maar als zij jou een gevaar achten." (regels 102-104)
Verklaar het gebruik van de woorden 'helaas' en 'alleen maar' in bovenstaand citaat. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 40
Let op spelling en grammatica
Vraag 37
2 punten
Een kritische lezer zou kunnen stellen dat in tekst 4 impliciete kritiek op de samenleving aanwezig is.
Hoe zou deze kritiek op de samenleving luiden? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
De Malediven verdwijnen, maar onze consumptiedrift niet
1/4
(1) It’s easier to imagine the end of the world than the end of
capitalism. Er steekt meer achter deze marxistische soundbite van de
Sloveense filosoof Slavoj Žižek dan je zou denken. Nergens is beter te
merken dat de aarde langzaam richting de eindtijd schuifelt dan op de
5 Malediven. Ontspoord kapitalisme zal de hagelwitte stranden tot zinken
brengen. (2) Deze eilandengroep in de Indische Oceaan staat hoog op
het lijstje van globetrotters en luxereizigers die op zoek zijn naar
“ongeëvenaarde luxe, verbazingwekkend witte zandstranden en een
geweldige onderwaterwereld” – “de gezonken tuin van de natuur” is “
10 een voor de hand liggende keuze voor een vakantie die je een leven
lang bijblijft.” Ik citeer hier de Lonely Planet en hoewel het proza
van deze reisgids in staat zou zijn om zelfs de Gazastrook nog op te
leuken (“de lokale bevolking is erg gepassioneerd”) moet gezegd
worden: die Malediven zien er allemachtig mooi uit. Een paradijs op
15 aarde. Witte stranden, helder water, palmbomen en vrijwel geen mensen.
Het oogt boven alles heel … puur. (3) Wanneer je foto’s van de
Malediven bekijkt, is de kans groot dat je naar beeldmateriaal van de
verschillende resorts kijkt. De Malediven bestaan uit 1190
koraaleilanden, waarvan er ongeveer tweehonderd bewoond zijn. Een
20 slordige honderd onbewoonde eilanden wordt geëxploiteerd als hotel.
Als vuistregel geldt: één eiland, één resort, iets wat de Malediven
een unieke en daarmee ook populaire vakantiebestemming maakt. (4) Het
is dus geen verrassing dat het toerisme de motor van de landelijke
economie is, sinds de Malediven begin jaren zeventig als
25 vakantiebestemming werden ontdekt. Toerisme is inmiddels goed voor 28
procent van het bruto nationaal product en voor maar liefst 90 procent
van de belastinginkomsten van de overheid. Het overgrote deel van de
gegenereerde welvaart komt echter niet bij de eilandbewoners terecht,
maar wordt teruggepompt in de immer uitdijende toerisme-industrie. Of
30 het vloeit weg naar buitenlandse hotelketens en
vliegtuigmaatschappijen die in dit tropenparadijs de marktkraam
uitstallen. Ze zijn trouwens van plan dat de komende jaren alleen maar
meer te gaan doen. Toerisme is met ongeveer 1,3 miljoen bezoekers per
jaar weliswaar de grootste werkgever op de Malediven, maar dat is
35 nader beschouwd ook weinig opbeurend: het maandloon van
doorsneepersoneel ligt zo tussen de 80 en de 235 dollar, tien tot
dertig procent van het bedrag dat een gemiddelde toerist uitgeeft in
acht dagen. En dit is nog maar een fractie van de ellende. (5) Je kunt
de Malediven alleen per vliegtuig bereiken. Tussen de eilanden en
40 resorts kun je je het beste verplaatsen met een speedboot of een
kleiner vliegtuigje. Een deel van het voedsel in restaurants moet
worden ingevlogen, net als sommige chef-koks; wie gaat anders die
kogelvis klaarmaken? De gemiddelde toerist is goed voor 3,5 kilo
45 afval per dag. Dat is twee keer zoveel als een inwoner van hoofdstad
Malé (het enige echt urbane gebied op de Malediven) produceert en vijf
keer zoveel als de rest van de eilandbewoners. Voor al dit afval is er
gelukkig een oplossing: Trash Island of Rubbish Island , ook
Thilafushi genoemd. Dit eiland, een door de mens gemaakte drijvende
50 vuilnisbelt, groeit met een vierkante meter per dag. Er wordt
dagelijks zo’n 330 ton afval gestort, voornamelijk afkomstig uit de
nabijgelegen hoofdstad. Dit wordt vervolgens verbrand, waarbij dikke
kolommen rook de atmosfeer in worden gestuurd. Initiatieven voor
ecotoerisme op de Malediven bestaan, maar zijn een druppel op de
55 gloeiende plaat. (6) Klimaatverandering is een voor de hand liggend
gevaar voor de Malediven, waarvan het grootste deel nauwelijks boven
de zeespiegel uitstijgt. In de jaren tachtig werd al voorspeld dat de
Malediven op den duur zouden verdwijnen, als een 21e-eeuws Atlantis.
Dit is nog niet gebeurd, wat dankbaar wordt aangegrepen door
60 klimaatsceptici – een concrete ramp blijft als het ware uit. Dit heeft
niet in de laatste plaats te maken met het robuuste ecosysteem van de
atollen: een groot deel ervan is dynamisch en verplaatst zich tijdens
de moesson; in het gebied komen wel stormen, maar geen tyfoons voor;
en de eilanden zijn zelfs tsunami-proof , door de diepte van de
65 omliggende oceaan en het koraalrif als natuurlijke golfbreker. Daarom
is het des te schokkender dat inmiddels alsnog een goede negentig
eilanden zijn verdwenen. (7) De Malediven zullen niet ten onder gaan
op een spectaculaire, apocalyptische manier zoals we die kennen uit
Hollywood-rampenfilms. Het gebeurt geleidelijk, sterker nog, het ís al
70 begonnen. In eerste instantie zullen de bewoonde eilanden meer en meer
overstromen door de aantasting van het ecosysteem en het langzaam
stijgende water. Het leven wordt, kortom, moeilijker en onaangenamer
voor de mensen die er niet op vakantie zijn. Nu is het niet mijn
bedoeling om een zuurverdiende vakantie naar een tropisch paradijs te
75 verzieken (vooruit, een beetje), maar het verhaal van de Malediven
vertelt ons, denk ik, iets anders. Het zou immers geen zier helpen als
we niet meer hiernaartoe op vakantie zouden gaan. En dat is juist de
kern van het probleem. (8) De Malediven zijn economisch afhankelijk
van juist datgene wat het land op den duur de das om zal doen. Stoppen
80 met naar de Malediven op vakantie gaan heeft, net als verantwoord
consumeren, niet alleen beperkt effect – er is altijd een andere
toerist of consument om jouw plaats in te nemen – maar is in dit geval
ook nog eens ongewenst. Minder toerisme bedreigt immers het
voortbestaan van veel eilandbewoners op de korte termijn. Ik betwijfel
85 of dit is wat de Lonely Planet bedoelt wanneer ze de Malediven
beschrijft als “de wereld op een eiland”, maar het is een wrange
allegorie. Voor zover we in een eindtijd leven, is deze puinzooi de
illustratie ervan. (9) Een deel van de wanhoop komt voort uit het
ogenschijnlijke gebrek aan alternatieven. Ja, het is verschrikkelijk,
90 maar wat gaan we eraan doen? De Brit Mark Fisher noemt dit capitalist
realism : doordat het kapitalisme in zijn huidige vorm als enig
levensvatbaar economisch model wordt gezien, is er
geen andere realiteit. Daarmee is het ook de grens van onze
95 verbeelding, net als Žižek betoogt: we kunnen ons momenteel alleen het
En volgens de logica van de vrije markt hebben ze het zelf gewild.
De Malediven verdwijnen, maar onze consumptiedrift niet
Vraag 1
1 punt
“Een deel van het voedsel in restaurants moet worden ingevlogen, net als sommige chef-koks; wie gaat anders die kogelvis klaarmaken?” (regels 81-85) Deze vraag geeft impliciete kritiek.
Waarop is deze kritiek vooral gericht? op het gegeven dat toeristen op de paradijselijke Malediven voedsel eten dat
Vraag 2
2 punten
In alinea 6 wordt beredeneerd dat de klimaatsceptici ongelijk hebben.
Parafraseer de gebruikte argumentatie. Neem de nummers uit onderstaande zin over en vul de ontbrekende zinsdelen aan. Gebruik daarbij alleen gegevens uit alinea 6. Ook al …(1)… , toch zijn er een goede negentig eilanden verdwenen. Hieruit kan worden afgeleid dat de klimaatsceptici ongelijk hebben: het verdwijnen van deze eilanden laat zien dat …(2)… .
Let op spelling
Vraag 3
2 punten
"En dat is juist de kern van het probleem." (regels 153-154) Met dit citaat wordt een dilemma aangeduid.
Beschrijf de kern van dit dilemma zoals dat zichtbaar wordt op de Malediven, gelet op de strekking van tekst 1. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 40
Let op spelling en grammatica
Vraag 4
1 punt
"Ik betwijfel of dit is wat de Lonely Planet bedoelt wanneer ze de Malediven beschrijft als 'de wereld op een eiland'" (regels 167-171)
Welke bedoeling heeft de Lonely Planet dan wel met dit soort uitspraken volgens tekst 1? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 5
1 punt
In de eerste en de laatste alinea van tekst 1 wordt de Sloveense filosoof Slavoj Žižek aangehaald. Volgens hem kunnen we ons "momenteel alleen het einde van de Malediven voorstellen." (regels 187-188)
Leg uit hoe het komt dat we ons momenteel alleen het einde van de Malediven kunnen voorstellen volgens tekst 1. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 30
Let op spelling en grammatica
Vraag 6
2 punten
In regels 185-186 is sprake van "de grens van onze verbeelding".
Benoem wat er volgens de tekst aan beide kanten van deze grens ligt.
Let op spelling
Vraag 7
1 punt
"Een deel van de wanhoop komt voort uit het ogenschijnlijke gebrek aan alternatieven." (regels 175-177)
Welk begrip uit de tekst verklaart waarom dit gebrek aan alternatieven maar "ogenschijnlijk" is?
Vraag 8
2 punten
De titel van tekst 1 is 'De Malediven verdwijnen, maar onze consumptiedrift niet'. Achter deze titel gaat de hoofdgedachte van de tekst schuil.
Hoe luidt de hoofdgedachte van tekst 1?
Reizen is het nieuwe roken? Niet meer reizen is misschien wel schadelijker
Vraag 9
3 punten
“We kunnen eigenlijk niet anders dan concluderen dat we met al onze reizen de wereld om zeep helpen.” (regels 14-17) In alinea 1 wordt dit standpunt met de volgende drie argumenten onderbouwd: 1 CO2 compenseren kan niet. 2 Het reizen met vliegtuigen veroorzaakt grote schade. 3 Er is geen noemenswaardig alternatief.
Noem per argument uit alinea 1 een tegenargument uit alinea 2 tot en met 7. Geef geen voorbeelden. Neem de nummers van de argumenten over op je antwoordblad en vul het gevraagde aan. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 10
2 punten
In alinea 4 is sprake van een redenering.
Maak deze redenering zichtbaar. Neem de nummers uit onderstaande tabel over en zet het gevraagde erachter. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen. standpunt: 1 argument: 2
Let op spelling en grammatica
Vraag 11
2 punten
"Die mogelijkheden … kunnen gelden?" (regels 85-97) Dit tekstgedeelte is te lezen als een impliciete redenering die bestaat uit een standpunt, een hoofdargument en een subargument.
Maak deze impliciete redenering duidelijk. Neem de nummers uit onderstaande tabel over en vul het gevraagde aan. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen. standpunt: De mogelijkheden voor duurzame innovatie van reizen zijn dichterbij dan we denken. hoofdargument: 1 subargument: 2
Let op spelling en grammatica
Vraag 12
1 punt
"Als voorbeeld: denkt u dat we twintig jaar geleden hadden kunnen bevroeden dat er vandaag de dag wereldwijd 1,3 miljoen elektrische auto's rond zouden rijden?" (regels 91-95)
Formuleer een kanttekening die een kritische lezer zou kunnen maken bij het gebruik van dit voorbeeld als argument bij de strekking van tekst 2. Maak daarbij gebruik van gegevens uit de onderstaande tabel.
Let op spelling
Vraag 13
1 punt
naar: ACEA (de Europese Associatie van Autofabrikanten) "De wereld heeft onze betrokkenheid nodig." (regels 103-104)
Hoe kunnen wij volgens tekst 2 deze betrokkenheid tonen?
Let op spelling
Vraag 14
2 punten
Uit alinea 2 tot en met 4 komt naar voren dat voor- en tegenstanders van verre reizen het in elk geval over twee punten met elkaar eens zijn.
Formuleer deze twee punten van overeenstemming zoals die te herleiden zijn uit alinea 2 tot en met 4, door onderstaande tekst aan te vullen. Neem de nummers over en vul het gevraagde aan. Zowel voor- als tegenstanders van verre reizen vinden dat: 1 … 2 …
Let op spelling
Vraag 15
1 punt
In tekst 2 komen positieve aspecten van reizen aan de orde.
Welke twee van onderstaande positieve aspecten zijn in overeenstemming met de strekking van tekst 2? Neem de nummers van de twee juiste antwoorden over op je antwoordblad. 1 De reisbranche draagt substantieel bij aan een schonere wereld. 2 Het vliegverkeer is goed voor de wereldwijde werkgelegenheid. 3 Met de opbrengsten van de vliegtaks wordt duurzame innovatie gestimuleerd. 4 Op een geëngageerde manier reizen heeft positieve sociale gevolgen. 5 Reizen draagt bij aan een oplossing voor mondiale problemen.
Vraag 16
1 punt
Onder de tekst wordt aangegeven wat de achtergrond is van de auteur van tekst 2.
Leg uit waarom de achtergrond van de auteur een negatief effect kan hebben op hoe de betrouwbaarheid van de informatie in de tekst wordt gezien. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 25
Let op spelling en grammatica
Vraag 17
1 punt
Tekstfragment 1: De hoofdpersoon beschrijft enkele types toeristen. Een daarvan is 'de verbeterlander', het type toerist dat kritiek heeft op bijna alles wat hij in het vakantieland ziet of meemaakt: Je vraagt je af waarom ze de moeite nemen om op vakantie te gaan. In ieder geval niet om met een open blik van welgemeende nieuwsgierigheid te leren van de confrontatie tussen het vreemde en het eigene, en geïnspireerd te raken door de fascinerende diversiteit van culturen. Ze doen het omdat het er nu eenmaal bij hoort. Ze doen het voor hun echtgenotes. Ze doen het voor het weer, het enige kenmerk van het land dat ze niet zouden willen reorganiseren. En ze doen het vooral om de uiterst geruststellende conclusie te trekken dat zij het wederom bij het rechte eind hebben, waar ze bij voorbaat al van waren uitgegaan, en dat in Nederland alles beter is geregeld. (naar: Ilja Leonard Pfeijffer, Grand Hotel Europa)
Citeer uit alinea 5 tot en met 7 van tekst 2 de zin die in tegenspraak is met tekstfragment 1.
Let op spelling
Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2
Vraag 18
1 punt
“Natuurlijk zou het beter zijn voor het klimaat om helemaal niet te vliegen, maar dat zie ik niet als realistische – of zelfs verstandige – optie, want vliegen heeft ook positieve sociale gevolgen die net zo belangrijk zijn.” (tekst 2, regels 46-52)
Welk aan tekst 1 ontleend argument doet afbreuk aan bovenstaande redenering? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 19
1 punt
Met welk aan tekst 1 ontleend argument kan bovenstaande redenering worden ondersteund? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica
Vraag 20
2 punten
In tekst 1 en tekst 2 worden uiteenlopende uitspraken gedaan over ecotoerisme.
Geef per tekst aan welke mening over ecotoerisme eruit blijkt. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 30
Let op spelling en grammatica
Internationale ervaring bevordert creativiteit op het werk
Vraag 21
1 punt
Tekst 3 kan in vier achtereenvolgende delen worden onderverdeeld: deel 1: alinea 1 deel 2: alinea 2 tot en met 4 deel 3: alinea 5 tot en met 7 deel 4: alinea 8
Welke uitspraak is het meest in overeenstemming met de strekking van deel 3? Het beschreven onderzoek van Galinsky
Vraag 22
2 punten
Deze vraag is vervallen. Alle punten worden toegekend.
Vraag 23
1 punt
Wat voegt alinea 5 toe aan alinea 4?
Vraag 24
2 punten
In alinea 6 en 7 staan twee zinnen of zinsgedeelten die lijken te benadrukken dat de conclusies van de beschreven studies serieus genomen kunnen worden.
Citeer deze zinnen of zinsgedeelten.
Let op spelling
Vraag 25
3 punten
In alinea 6 tot en met 8 wordt gesproken over 'cognitieve flexibiliteit' en 'morele flexibiliteit' van internationale ervaring.
Welke van de onderstaande begrippen betreffen de 'cognitieve flexibiliteit' en welke de 'morele flexibiliteit' van internationale ervaring? Neem de nummers over en zet achter elk nummer cognitief of moreel. 1 egocentrisme 2 empathisch vermogen 3 intensieve ervaringen 4 inventiviteit 5 meerwaarde 6 onbetrouwbaarheid 7 wisselende relaties
Vraag 26
2 punten
Uit alinea 8 zijn twee aanbevelingen af te leiden: een voor werknemers en een voor werkgevers.
Hoe zouden deze aanbevelingen luiden? Neem onderstaande zinsgedeelten over en vul ze aan. Werknemers zouden … Werkgevers zouden …
Let op spelling
Vraag 27
1 punt
"Op zich zijn die resultaten misschien niet anders dan verwacht: dat is nu precies de reden dat internationale ervaring zo hoog gewaardeerd wordt." (regels 78-82) Al zijn de resultaten van het onderzoek misschien niet onverwacht, het onderzoek is wel van grote waarde.
Leg op basis van tekst 3 uit waarom het onderzoek van waarde is. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 20
Let op spelling en grammatica
Vraag 28
2 punten
In alinea 1 worden voorbeelden genoemd van manieren waarop werkgevers hun medewerkers een buitenlandverblijf aanbieden, waaronder een wereldreis door verschillende landen.
Leg uit waarom werkgevers hun werknemers eigenlijk beter niet op een dergelijke wereldreis zouden kunnen laten gaan, op grond van de studies die in tekst 3 beschreven zijn. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 25
Let op spelling en grammatica
Vraag 29
2 punten
De titel van tekst 3 kan zo worden aangevuld dat die de hoofdgedachte van de tekst weergeeft.
Welke aanvulling zou dat moeten zijn? Internationale ervaring bevordert creativiteit op het werk,
Vraag 30
1 punt
Wat is het belangrijkste doel van tekst 3? Het belangrijkste doel van tekst 3 is de lezer
De selfie-rage getuigt van een grote honger om gezien te worden
Vraag 31
1 punt
De ik-figuur in tekst 4 ervaart hetzelfde bij haar ontmoetingen met selfie-makers als bij haar ontmoetingen met daklozen in India.
Wat ervaart de ik-figuur bij beide ontmoetingen?
Let op spelling
Vraag 32
1 punt
"Er is geen inbedding in iets breders." (regels 25-26)
Hoe zou 'iets breders' in deze tekst kunnen worden opgevat?
Let op spelling
Vraag 33
1 punt
"Ik denk dat dit gebrek aan aanwezigheid eigenlijk pijn doet." (regels 38-39)
Wat wordt in dit citaat bedoeld met 'dit gebrek aan aanwezigheid'?
Vraag 34
1 punt
"Die drang om eindeloos te documenteren waar je bent, getuigt voor mij van een onbeholpen maar groot verlangen naar aanwezigheid." (regels 44-48)
Leg uit waarom het verlangen naar aanwezigheid 'onbeholpen' wordt genoemd, gelet op de strekking van de tekst. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 30
Let op spelling en grammatica
Vraag 35
5 punten
In alinea 5 tot en met 7 wordt het begrip 'privacy' aan de orde gesteld.
Neem de nummers uit onderstaande tabel over op je antwoordblad en geef bij elk nummer aan of de uitspraak wel of niet overeenkomt met de strekking van dit tekstdeel. uitspraak komt wel overeen komt niet overeen 1 Je zorgen maken over je privacy is voor de meesten van ons niet nodig. 2 Privacy bestaat niet meer in de wereld na Nietzsche. 3 Mensen die zich zorgen maken over hun privacy, hebben waarschijnlijk iets te verbergen. 4 Je kunt pas over verlies van privacy spreken als je echt bekeken wordt. 5 Als het om onze privacy gaat, hoeven we alleen bang te zijn voor machines.
Vraag 36
2 punten
"Persoonlijke aandacht van machtigen krijg je helaas alleen maar als zij jou een gevaar achten." (regels 102-104)
Verklaar het gebruik van de woorden 'helaas' en 'alleen maar' in bovenstaand citaat. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Aantal woorden: 0 Maximaal: 40
Let op spelling en grammatica
Vraag 37
2 punten
Een kritische lezer zou kunnen stellen dat in tekst 4 impliciete kritiek op de samenleving aanwezig is.
Hoe zou deze kritiek op de samenleving luiden? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Let op spelling en grammatica